De ijsberg

De ijsberg

Heb je weleens een foto gezien van een ijsberg? Niet het gedeelte dat boven het water uitkomt, maar de hele ijsberg. Onder het water zit namelijk de echte ijsberg. Wat wij aanzien voor ijsberg is letterlijk het puntje van die ijsberg.
Ik zag voor het eerst zo’n foto tijdens een training over omgaan met lastig gedrag. Het zichtbare deel van de ijsberg staat voor hoe de ander zich gedraagt. Het niet zichtbare deel voor de emoties, gedachten, ervaringen en voorgeschiedenis van deze persoon.
Oftewel, de redenen waarom iemand zich zo gedraagt. Dit is de ijsbergtheorie.
Het is makkelijk om iemand te beoordelen of zelfs te veroordelen op basis van het zichtbare gedrag. Maar je hebt er meer aan als je rekening houdt met wat er in de rest van de ijsberg van de ander zit. Ook al weet je niet wat.
iceberg-1321692_640
Ik herinnerde mezelf hier weer aan toen ik voor de tweede keer in korte tijd boos werd op een buschauffeur. De eerste keer zat ik in de bus. Ik zat eigenlijk nog niet eens. Hoogzwanger stapte ik met peuter en kinderwagen in de bus. Deze drie -zichtbare- factoren belemmerden mij een beetje. Ik deed mijn best zo snel mogelijk mijn kind, de kinderwagen en mezelf op de juiste plek te krijgen. Best moeilijk met dikke buik en een peuter die dacht dat ik haar alleen liet. Voor ik de kans kreeg zelf te gaan zitten beet de buschauffeur me toe: “Denk je er wel even aan om in te checken.” Alle negatieve factoren uit mijn eigen ijsberg kwamen omhoog en ik werd acuut woest. Ik hield het in en gaf alleen snibbig antwoord: “Mag ik eerst even de kinderwagen neerzetten?” Toen ik eindelijk zat pakte ik mijn chipkaart uit mijn zak en hield die demonstratief omhoog. Vervolgens checkte ik in.
De bus reed al. Waarom zou je een hoogzwangere vrouw de kans geven eerst te gaan zitten?
De meeste buschauffeurs zijn erg vriendelijk en begripvol. Deze misschien ook, maar nu even niet. Wat zou er gaande zijn in zijn ijsberg?

Toen een paar maanden later de eerste hittegolf van het jaar in volle gang was, bleek mijn ijsberg nog niet te zijn gesmolten. Ik was ik bevallen en zat ik met mijn twee maanden oude baby in de auto. Ik reed door een wegversmalling, waar de bus die me tegemoet kwam me klem reed. Eerst wilde ik nog gebaren dat hij er wel langs kon, maar ik kon zelf niet verder. De buschauffeur wilde mij iets duidelijk maken. Hij zei door het open raam dat er een bord stond waar ik net langsgereden was. Ik had dat bord gezien, een 30-kilometerbord. Daar hield ik me aan, dus ik snapte niet wat hij wilde. Hij zei: “Daar staat op dat de bus voorrang heeft.”

iceberg-1421411_640

Ik raakte geïrriteerd. Het was bloedheet. Ik zat met mijn baby in een veel te hete auto en wilde naar huis. Ik had niets verkeerd gedaan en ik voelde me aangevallen. Bang reed ik verder over de stoep. Daar kwam ik op adem voor ik ging controleren of het klopte.
De buschauffeur had gelijk. Achter de bomen verscholen, totaal onzichtbaar voor mij, stond dat bord. Als het niet zo heet was geweest had ik me misschien wel herinnerd dat daar zo’n bord staat. Maar nu even niet. Ik vond de reactie van de buschauffeur vrij heftig en bedreigend. Dat laatste merkte ik pas later toen ik daar weer langs reed. Iedere keer werd ik zenuwachtig voor een eventueel naderende bus. Dat heeft allemaal te maken met wat er in mijn onzichtbare deel van de ijsberg zat. Net bevallen, mijn kind willen beschermen, last van de hitte, moe van de gebroken nachten en weer die hitte. Het was zo heet dat ik wel op een ijsberg had willen zitten.
Had de buschauffeur dit kunnen weten? Nee. Had hij er rekening mee kunnen houden? Ja, gewoon door niet meteen de conclusie te trekken dat ik hem expres tegen wilde werken. Het vraagt wat inlevingsvermogen, maar uiteindelijk wordt je leven een stuk makkelijker als je in je achterhoofd houdt dat er van alles in de ijsberg van een ander zit wat jij niet kunt zien.

Mijn eerste conclusie was dat deze man een naar persoon is die een ander graag de les wil lezen. Maar toen na een paar weken mijn boosheid en de temperatuur wat gezakt waren, kon ik me indenken dat er bij hem vast ook een hoop in zijn ijsberg verstopt zit. Wie weet wordt hij daar meerdere keren per dag niet voorgelaten of had hij net een lading passagiers bij zich die allerlei frustraties uit hun ijsberg op hem af reageerden.
Ik zal nu trouwens nooit meer vergeten dat de bus daar voorrang heeft. Dat zit voor altijd in mijn ijsberg verankerd. Eigenlijk wil ik beide buschauffeurs bedanken dat ze me weer even aan deze ijsbergtheorie hebben herinnerd. Hierdoor zal ik minder snel oordelen of reageren op negatief gedrag van anderen. Iedereen heeft iets in zijn ijsberg. Alleen kan hoe jij erop reageert een wereld van verschil maken.